معادله جدید هرمز؛ جزئیات مسیر ۷ مایلی مورد توافق ایران و عمان

تحولات تنگه هرمز وارد مرحله تازه‌ای شده است. پس از حدود ۴۵ روز رایزنی میان ایران و عمان، دو کشور درباره ایجاد یک مسیر موقت برای تردد کشتی‌های تجاری به تفاهم رسیده‌اند؛ مسیری که ساختار آن با الگوی چند دهه گذشته عبور شناورها متفاوت خواهد بود.

بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، پس از دیدار با سیدعباس عراقچی از مذاکرات سازنده دو کشور سخن گفته و ابراز امیدواری کرده است که ترتیبات مربوط به گذرگاه موقت و ناوبری ایمن به‌زودی اعلام شود.

کریدور ۷ مایلی چگونه طراحی شده است؟

براساس توضیحات کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه، محور اصلی تفاهم ایجاد کریدوری با عرض کلی حدود ۷ مایل برای کشتی‌های تجاری است.

در طرح جدید، مسیر ورود کشتی‌ها به خلیج فارس از آب‌های ایران می‌گذرد. خروج شناورها عمدتاً از آب‌های عمان انجام خواهد شد، اما در این مسیر نیز بخشی از آب‌های ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

غریب‌آبادی ساختار این مسیر را به یک اتوبان رفت‌وبرگشتی تشبیه کرده است. اجرای این طرح به معنای تغییر الگوی ترددی است که دهه‌ها در تنگه هرمز برقرار بوده است.

کشتی‌های نظامی مشمول توافق نیستند

یکی از نکات مهم این تفاهم، محدود بودن آن به شناورهای تجاری است.

براساس توضیحات ارائه‌شده از سوی طرف ایرانی، کشتی‌های نظامی اجازه استفاده از این مسیر را نخواهند داشت. همچنین قرار است در مرحله نخست، مسیر جنوبی بسته شود و این موضوع به سازمان بین‌المللی دریانوردی اطلاع داده شود.

این مسیر دائمی نیست

کریدور ۷ مایلی فعلاً یک راهکار موقت محسوب می‌شود.

در صورت اجرایی‌شدن آن، ایران و عمان قرار است ظرف ۳۰ تا ۶۰ روز مذاکرات خود را برای طراحی یک مسیر دائمی جدید ادامه دهند. همزمان گفت‌وگوها درباره ترتیبات آینده مدیریت تنگه هرمز نیز دنبال خواهد شد.

تهران: این توافق به معنای بازگشایی هرمز نیست

مقام‌های ایرانی تأکید دارند که توافق با عمان نباید به‌عنوان بازگشایی کامل تنگه هرمز تفسیر شود.

غریب‌آبادی اعلام کرده است که از نگاه تهران، تغییر اساسی وضعیت تنگه منوط به تأمین ملاحظات و شروط ایران خواهد بود. ایران همچنین معتقد است شرایط امنیتی پس از جنگ‌های اخیر تغییر کرده و مسئله هرمز اکنون ارتباط مستقیمی با امنیت ملی کشور پیدا کرده است.

شروط ایران چیست؟

طبق اظهارات معاون وزیر خارجه، تهران موضوع بازگشایی کامل تنگه را به مجموعه‌ای از مسائل گسترده‌تر مرتبط می‌داند؛ از جمله رفع کامل محاصره اقتصادی، پایان پایدار جنگ در جبهه‌های مختلف، تعیین تکلیف محاصره یمن، توقف تهدید علیه ایران و خودداری آمریکا از توسل مجدد به اقدام نظامی.

ایران همچنین تأکید کرده که پیش از برداشتن گام‌های بعدی، خواهان مشاهده اقدام عملی آمریکا در اجرای تعهدات قبلی است و صرف ارائه وعده یا بیانیه را کافی نمی‌داند.

در مجموع، آنچه میان تهران و مسقط شکل گرفته را می‌توان یک سازوکار موقت برای ازسرگیری کنترل‌شده تردد تجاری دانست، نه بازگشت هرمز به شرایط سابق. سرنوشت نهایی این طرح نیز به مذاکرات ۳۰ تا ۶۰ روز آینده و ترتیباتی بستگی خواهد داشت که ایران و عمان برای مسیر دائمی تنگه بر سر آن توافق می‌کنند.